klooster

image_pdfimage_print

Mission to Mars

In een uithoek van een bijna 14 hectare groot kloosterpark bevinden zich deze bijzondere “koepelkassen”. Het kloosterpark zelf werd voor de eerste keer genoemd rond 1805. Het werd in die tijd aangelegd in de vorm van een Engelse tuin. Tot 2005 was het park in privébezit, waarna het werd gekocht door de stad, dat het als een openbare voorziening ter beschikking stelde van het publiek. Deze prachtige voormalige kloostertuin was jarenlang verloederd, omdat de nonnen alleen de meest noodzakelijke taken konden uitvoeren. Met de overname door de stad werd het park uit zijn slaap gewekt en werd de meer dan 200 jaar oude privétuin omgetoverd tot een park voor de bevolking. De vijvers werden ontgift, het kreupelhout werd uit het park verwijderd en alles werd schoongemaakt. Inmiddels werd het geheel opgenomen op de lijst van te beschermen erfgoed.

In 1987 werden deze spectaculaire koepelkassen opgericht. De koepels dienden daar als kassen om langdurig werklozen in de periode 1988-2004 in een opleidingskwekerij opnieuw perspectief op integratie op de arbeidsmarkt te bieden. Het ontwerp is terug te voeren naar de Amerikaanse ingenieur en filosoof Richard Buckminster Fuller. Hij experimenteerde voor NASA om de meest energetisch-synergetische vorm te vinden. Zijn paviljoen “Biosphère”, ontworpen voor de EXPO 1967 in Montreal, een enorme 62 meter hoge geodetische koepel werd wereldwijd bewonderd. Deze kassen zijn in feite verfijnde geometrische vormen, zogenaamde geodetische koepels. Het oppervlak bestaat uit een reeks alternerende hexagonale en vijfhoekige oppervlakken. Goed samengesteld, resulteren ze in bolvormige, zelfdragende gebouwen. Ze kunnen eindeloos met elkaar worden verbonden. Er werden 24 van dergelijke kassen gebouwd en gegroepeerd in verschillende “kogelfamilies”. De koepels zijn niet alleen zeer intelligente gebouwen, omdat ze zonder ondersteuning kunnen, ze trotseren ook optimaal weer en wind. De stad, als nieuwe eigenaar van het omliggende park, werkt momenteel in overleg met de particuliere eigenaar van de koepelkassen om het project opnieuw te openen als leerlocatie.

 

 

Salve Mater Convent

Bij mijn eerste bezoek aan deze voormalige neuro-psychiatrische kliniek Salve Mater, was er slechts één paviljoen toegankelijk. Het neotraditionele hoofdgebouw en de neogotische kapel kwamen recent echter leeg te staan. Het uit rode baksteen opgetrokken hoofdgebouw omvatte oorspronkelijk de administratie en het klooster van de zusters en omvatte verschillende vleugels. In de as van de hoofdingang bevindt zich de kapel van de instelling. Zowel het klooster als de kapel werden zo goed als volledig leeggehaald, allicht met het oog op de renovatie van het geheel. In de kapel is nog de oorspronkelijke biechtstoel te vinden en achter de kapel is de autopsietafel in het mortuarium blijven staan. Desondanks was het al bij al toch nog een leuk bezoek, dat enkele leuke foto’s opleverde.

 


 

Madonna di Pasqua

Deze opmerkelijke kapel in neogotiek behoorde oorspronkelijk bij een weeshuis en ouderlingentehuis dat werd opgericht omstreeks 1840. De gebouwen werden 15 jaar later uitgebreid en aangevuld met de kapel. Later zou het geheel nog verder uitgebreid worden tot een volwaardig ziekenhuis. Het oudste gedeelte van het oorspronkelijke weeshuis werd inmiddels gesloopt, maar de zuidelijke vleugel, met de eraan vast gebouwde kapel zijn sinds 1985 beschermd als monument en werden ook al deels gerestaureerd. Door de verhuis van de ziekenhuisactiviteiten kwam de hele site leeg te staan. Jammer genoeg duurde het niet lang voor vandalen hun weg naar de kapel vonden. Ik bezocht de kapel twee keer met een tussenperiode van slechts twee weken en zelfs op die korte tijd waren de vele vernielingen opvallend…

 


 

Chateau des Muscles

De geschiedenis van dit grotendeels in neo-traditionele stijl opgetrokken kasteel gaat terug tot de 13de eeuw. Het domein, dat voornamelijk als buitenverblijf gebruikt werd, was achtereenvolgens eigendom van verschillende adellijke families, waaronder de familie de Ligne, die er tot laat in de 15de eeuw eigenaar van was. Halverwege de 19de eeuw kocht de religieuze orde der Bernardines het kasteel en vormde het om tot een klooster en pensionaat door er vleugels aan te laten bouwen die dienst moesten doen als klaslokalen en kloostervertrekken. De zusters zijn ook verantwoordelijk voor de aanbouw van de imposante neogotische kapel, die opgericht werd in 1901-1902. Na het vertrek van de kloosterzusters werd he complex in de jaren 1960 verkocht aan een commercieel bedrijf, dat er tot vandaag nog steeds eigenaar van is… Door de talrijke aanbouwen in de loop der tijd is het geheel uitgegroeid tot een gigantisch complex, dat vreemd genoeg – buiten enkele fraaie ruimten, zoals de gekende balzaal met kroonluchter – niet echt veel te bieden had.

 

 

Shutter Island

De eerste urbextrip van 2017 was een solotripje naar dit Shutter Island, ook wel bekend als Lost Asylum. In het begin van de jaren ’20 van de vorige eeuw was er in deze regio een tekort aan voorzieningen voor mannelijke psychiatrische patiënten. In samenspraak met de nabijgelegen universiteit gingen de Broeders van Liefde actief op zoek naar een terrein voor de oprichting van een nieuw psychiatrisch centrum. In 1928 kocht de orde een gunstig gelegen hoeve met bijhorende landerijen op en slechts luttele maanden later werden de bouwwerken aangevangen. De instelling voor ruim 800 psychiatrische opende officieel in 1932. Het complex, een symmetrisch geheel van gebouwen en paviljoenen met bijhorende gronden heeft momenteel een totale oppervlakte van ruim 64 hectare. Over de rol en de functie van het verlaten paviljoen in het geheel van de instelling valt weinig te achterhalen. Uit wat zich nog in het gebouw bevindt lijkt het aannemelijk dat het gebouw voornamelijk dienst deed als ontspanningsruimte.

Na mijn bezoek kwam ik er achter dat er nog een tweede, identiek gebouw is op dezelfde site. Enkele weken later, in het langsrijden, heb ik ook dit tweede gebouw even een bezoekje gebracht. Jammer genoeg al wat laat op de dag, tegen valavond. De laatste 3 foto’s zijn van dat bezoek aan het tweelinggebouw…

 

 

Sint-Jozefsheim

Hoewel de gronden al sinds de 14de eeuw toebehoorden aan de Franciscaner monniken, werd de site pas ontwikkeld vanaf 1909. De kerk en het aanpalende administratiegebouw van het Sint-Jozefsheim Waldniel werden gebouwd in slechts 2 jaar tijd. Het schoolgebouw en 2 andere blokken werden voltooid in 1913. De Franciscaner monniken, die de zorg op zich namen van 600 mannelijke patiënten, de meesten mentaal gehandicapten, bleven er actief tot 1937. Aan de vooravond van WOII werd het tot dan zelfbedruipende klooster door toedoen van de nazi’s tot bankroet gedreven. De laatste monniken verlieten het klooster op 23 mei 1937.

De site werd vervolgens overgenomen door de toenmalige Pruisische Rijnprovincie om kort erna in het donkerste deel van haar geschiedenis terecht te komen, toen de nazi’s er het “Waldniel Institute” vestigden en er onder het “nationaal-socialistisch euthanasieprogramma” meer dan 500 mensen, waaronder 30 kinderen, de dood vonden.

In 1952 werden de gebouwen gehuurd door de geallieerden, met de bedoeling er een militair hospitaal onder te brengen. Later werd het een school, waar op het hoogtepunt 6.000 leerlingen school liepen. De school kreeg de bijnaam “Colditz” omwille van de gotisch uitziende gebouwen.

 

 

Scroll Up