graffiti

image_pdfimage_print

Atelier Central

We treffen ze graag aan, de kunstwerken van Klaas Van der Linden. Deze keer deed hij zijn ding in een verlaten werkplaats van de Belgische spoorwegmaatschappij. Het oudste deel van dit reparatie-atelier werd opgericht in de jaren 1880. Aanvankelijk stond het in voor de herstelling van stoomlocomotieven en goederenwagens. Later evolueerde die opdracht naar nazicht en herstellingswerk van verscheidene types van goederenwagens. Soms bouwde men er zelfs volledige nieuwe wagens. Een bijkomende functie bestond uit de fabricage, opslag en verdeling van allerlei wisselstukken.

In de loop van 2019 werden de werkplaatsen volledig verlaten. De stad onderhandelt momenteel met de spoorwegmaatschappij over de aankoop van de gronden. De bedoeling is om op het 12 hectare grote terrein een nieuw stadsontwikkelingsproject te realiseren.

Ondertussen zijn de gebouwen grotendeels leeggemaakt, op enkele machines na. Een blank canvas dus voor vele knoeiers, gewapend met verfbussen. Maar gelukkig ook voor de sporadische graffitikunstenaar, zoals Klaas Van der Linden. Hij liet er enkele van zijn inmiddels gekende skeletten achter. Enkele nonchalant achtergelaten locomotieven zou leuk geweest zijn. Maar zelfs leeg blijven de gigantische loodsen erg indrukwekkend.

Meer werken van Klaas Van der Linden vind je in de reeksen ‘Filature Nouvelle Orleans‘ en ‘Skeleton Factory‘.

 

Frida’s Factory

In dit chemiebedrijf, in 1912 ontstaan als vestiging van een cokesfabriek, werd vanaf 1917 zwavelzuur en fosforzuur geproduceerd. Het fosfaaterts dat hiervoor als grondstof gebruikt werd, werd ingevoerd uit Marokko. Als bijproduct kwam daar vervuild gips bij vrij. In 1925 werd de fosforzuurproductie overgenomen door het bedrijf dat zijn naam schonk aan de site. Zelfs na meerdere overnames staat ze nog steeds bekend onder die naam. Er ontstond geleidelijk aan een gipsberg van aanzienlijke afmetingen, die uiteindelijk zelfs een oppervlakte van 80 hectare besloeg.

In 1989 werd een installatie voor de terugwinning van zwavelzuur in bedrijf genomen. Er volgend nog enkele overnames, tot het bedrijf uiteindelijk in 2009 failliet ging. Wat overbleef na het faillissement was het terrein, waarvan de bodem werd gesaneerd en de gebouwen vanaf 2013 werden afgebroken. De gipsopslag werd na sanerings- en stabiliseringswerkzaamheden afgedicht. Het terrein werd inmiddels bebost en er werd ruimte voorzien voor een nieuw bedrijventerrein en een park met zonnepanelen.

Op één van de silo’s werd een graffiti kunstwerk aangebracht met de beeltenis van de Mexicaanse surrealistische kunstschilderes Frida Kahlo. Vandaar Frida’s Factory… Hoewel er inmiddels al een groot deel van de gebouwen verdwenen is, is er nog voldoende overgebleven om te ontdekken en fotograferen.

 

 

Owl School

Het minste wat men van deze Owl School kan zeggen, is dat ze een woelige geschiedenis heeft gekend. Het was de eerste Vlaamse normaalschool, opgericht in 1816 onder het bewind van Koning Willem I. Ze werd opgericht als “Rijkskweekschool” (een opleidingsinstituut voor onderwijzers), om het Nederlandstalig onderwijs naar een hoger kwaliteitsniveau te tillen. Er studeerden niet alleen Vlamingen, maar ook “kwekelingen” uit andere delen van Nederland, Wallonië en Luxemburg.

De school kende een grote bloei. Na de Belgische Omwenteling werd ze overgenomen door de katholieke kerk, die er de onderwijzersopleiding verder zette. De school speelde een cruciale rol in de verdediging van het rijksonderwijs. Hoewel ze na de onderwijswet van 1842 terug een “rijksnormaalschool” werd, bleef de leiding in handen van priesters. Het bleek in de praktijk immers geen sinecure om degelijk opgeleide directeurs te vinden buiten de katholieke kerk. 

De oorspronkelijke schoolgebouwen werden tijdens de Eerste Wereldoorlog grotendeels verwoest. Dank zij de royale vergoedingen van de Duitse oorlogsschade kon men nieuwe, moderne gebouwen oprichten. De meeste huidige gebouwen dateren dan ook van 1926. Na de Tweede Wereldoorlog werd het aanbod uitgebreid naar een middelbare afdeling (opleiding tot regent). Ondanks de aanvankelijke bloei, kende de school niettemin een terugval na de schoolhervorming van 1970.

In 2012 kwam er een einde aan het 195-jarig bestaan van de Rijksnormaalschool. De voornaamste reden was de verouderde infrastructuur. De stad ging op zoek naar een andere invulling van de site, met het opzet zoveel mogelijk van de historische gebouwen te bewaren. Een herbestemmingsproject zal de voormalige school omvormen naar een mix van functies: wonen, werken en kleinhandel. Vanaf januari 2019 zullen de werken van start gaan…

 

 

ROA’s Factory

Deze fabrieksruïne is al wat nog rest van de groots opgevatte katoenspinnerij en –weverij die er in de tweede helft van de 19de eeuw werd opgericht. De textielfabriek bleef actief tot aan het faillissement ervan in de jaren 1960. Nadien vestigde zich een kopergieterij op de terreinen en in de gebouwen. De kopergieterij evolueerde naar een metaalverwerkend bedrijf, vooral actief in het aanleveren van onderdelen voor de auto-industrie. Door de toenemende vraag, barstte het bedrijf al snel uit zijn voegen. In 1997 verhuisde men naar een nieuwe en grotere site en kwamen deze gebouwen definitief leeg te staan.

Binnen in de fabriek komen we enkele fraaie kunstwerken tegen van ROA, die we eerder ook al tegenkwamen in Skeleton Factory. De site werd opgekocht door stad Gent. Die plant hier een nieuw woonproject, waarbij zal gepoogd worden de kunstwerkjes van ROA in het geheel te integreren…

 

 

Skeleton Factory

Skeleton Factory was van oorsprong een drukkerij/uitgeverij. Het bedrijf ontstond al rond de eeuwwisseling van de 19de naar de 20ste eeuw in een nabijgelegen stad. Omstreeks 1935 werd het bedrijf overgebracht naar deze locatie. Hier was in eerste instantie het buitenverblijf van de familie gevestigd. De eigenaar van de drukkerij kocht in 1930 een paviljoen dat dienst had gedaan op de wereldtentoonstelling in Luik en liet het achter zijn buitenverblijf heropbouwen. Hierin werd in 1935 de drukkerij ondergebracht. In de daarop volgende jaren zou het bedrijf zich ontwikkelen tot het complex dat men op heden kent.

In de drukkerij werden oorspronkelijk voornamelijk prentkaarten gedrukt. Het ging vooral om afdrukken van foto’s die de eigenaar (zelf een fotograaf) maakte van onder meer de Belgische kust. Enkele jaren voor zijn overlijden verschoof de focus van postkaarten, waarvan de succesperiode voorbij was, naar voornamelijk etiketten. Zijn zoon, die al als drukker werkzaam was in het bedrijf, nam na zijn overlijden de drukkerij over. Hij veranderden de werkzaamheden in de drukkerij en schakelde over op industrieel drukwerk.

Tussen 1948 en 1976 werd de drukkerij meermaals overgenomen door Amerikaanse multinationals. Aangezien er nooit geïnvesteerd werd, ging het zakencijfer zienderogen achteruit. In 2004 werden de boeken neergelegd en verloren de 46 resterende werknemers hun baan…

De leegstaande fabriekshal is momenteel vooral bekend om de prachtige staaltjes graffitikunst van streetart artiesten Klaas Van der Linden (de skeletten) en ROA (de beestjes).

 

 

Pete’s Hotel

De geschiedenis van Pete’s Hotel gaat terug tot 1876. De toenmalige café-fermette werd gaandeweg uitgebouwd tot een klassevolle horecazaak. In haar gloriejaren kreeg ze zelfs een notering in de Michelingids. Toen wijlen Koningin Fabiola in de jaren 1970 de streek bezocht, lunchte ze in het inmiddels vermaarde Hostellerie Le Bouquet.

Wegens de hoge leeftijd van de uitbaters en het gebrek aan opvolging moest de zaak noodgedwongen de deuren sluiten in 2005. Het gebouw werd verkocht en er circuleerden al snel geruchten dat het zou gesloopt worden om plaats te ruimen voor nieuwbouw appartementen. Twaalf jaar later staat het gebouw er nog steeds, zij het in een wel zeer verloederde staat… De naam Pete’s Hotel is afgeleid van de vele werken van de bekende graffiti artiest Pete One.

Het voormalige hotel/restaurant werd inmiddels gesloopt.

 

 

Pete’s Shop

Deze voormalige weverij, opgericht in 1882, werd in de loop van de geschiedenis meermaals overgenomen. Gedurende bijna 90 jaar zou het een mechanische weverij blijven. Door de opkomst van nieuwere technieken moest het bedrijf in 1970 de deuren sluiten. Van 1970 tot 1997 werd er een meubelzaak in uitgebaat. Sinds 1997 staan de bedrijfsgebouwen leeg. Hoewel de bedrijfssite werd aangemerkt als bouwkundig erfgoed, kwam het nooit tot een werkelijke bescherming. Recentelijk werd dan ook beslist om de gebouwen om te vormen tot een nieuw woonproject. Op het ogenblik van ons bezoek waren de sloop- en renovatiewerken al aan de gang…

In urbexmiddens staat de locatie onder meerdere namen bekend. Pete’s Shop, Pete’s Factory, Usine Petite Echelle en Factory 2601. Omwille van de kenmerkende graffitikunstwerken van Pete One, wordt de naam Pete’s Factory het meest frequent gebruikt.

 

 

Swamp Hotel

Achter het Vrijbroekpark in Mechelen bevindt zich dit megalomane project, wat ooit een groot en poepsjiek hotel had moeten worden. Het moest een luxehotel met 19 verdiepingen worden, maar verder dan twee bouwlagen is men nooit geraakt. Tegen dat de tweede bouwlaag voltooid was, stelde men vast dat de architect zich misrekend had met betrekking tot de stabiliteit van de ondergrond en dat het bouwsel langzaam maar zeker in de grond zakte… De werken werden meteen stilgelegd en vandaag, meer dan 40 jaar later, blijft alleen nog deze met groen en graffiti overwoekerde betonnen ruïne over.

Eind 2019 besliste de provincieraad van Antwerpen om de ruïne op te kopen. Het is de bedoeling om ze deels te integreren in het Vrijbroekpark en deels in te schakelen als natuurproject. In dat deel zal een habitat voor vleermuizen worden ingericht.

Hier begon voor mij het urbex-avontuur. Hoewel ik eerder al in verlaten gebouwen ging rondsnuffelen, gebeurde dat hier voor het eerst gewapend met een fototoestel. Van “urban exploring” had ik op dat moment nog niet gehoord…

 

 

Scroll Up