Manicomio di Vercelli

Manicomio di Vercelli

Verlaten psychiatrische kliniek, nu bewoond door muggen.

15 juni 2025

In dit stadje bevond zich aan het einde van de 19de eeuw al een "asiel voor krankzinnigen"; één van de vier in de regio Piëmont. Toen de nood aan uitbreiding en vernieuwing zich opdrong, werden de nodige gronden verworven en ging begin jaren 1930 het bouwproces van start. Het nieuwe complex, bestaande uit 20 gelijkaardige en zelfs identieke paviljoenen, gebouwd rondom een centraal gelegen kapel, werd voltooid in 1937. Het besloeg - samen met de aangrenzende landbouwkolonie - een oppervlakte van maar liefst 28 hectare en was daarmee een van de grootste psychiatrische instellingen van Italië.

Nog tijdens de bouwfase werd Adamo Mario (Amarro) Fiamberti aangesteld om het complex te leiden. Fiamberti raakte als psychiater beroemd en berucht als de eerste die in 1937 een "transorbitale lobotomie" uitvoerde, waarbij  toegang tot de frontale kwabben van de hersenen werd verkregen via oogkassen.

Het gesticht bleef actief tot 1978, toen de wet van Basaglia van kracht werd, die leidde tot de sluiting van psychiatrische ziekenhuizen. Het bleef nog gedeeltelijk in gebruik als regulier ziekenhuis tot 1991, toen het definitief werd verlaten.

Het voormalige ziekenhuis is in feite een "stad in een stad", strategisch gelegen net buiten Vercelli. Ondanks de vervallen staat van de gebouwen, beschikt het over een waardevol natuurlijk landschap en een aanzienlijk potentieel, waardoor het zeer geschikt is voor regeneratieprojecten. Het complex werd daarom begin 2025 uitgekozen als "case study", op initiatief van de faculteit Architectuur en Design van de Polytechnische Universiteit van Turijn en de lokale gezondheidsdienst van Vercelli om te onderzoeken of en hoe de voormalige instelling een nieuw leven kan krijgen. Bij het onderzoek werd ook het RHeA Interuniversitair Onderzoekscentrum betrokken. Dit instituut doet voornamelijk onderzoek naar "heterotopische ruimtes" (besloten ruimtes, doorgaans geïsoleerd van de stad, die getuigen van echte, maar "andere" levens, zoals gevangeniscomplexen, psychiatrische ziekenhuizen en weeshuizen).