Religieus

image_pdfimage_print

Chapelle de la Rose

Eind 13de eeuw werd in opdracht van een adellijke dame die hier woonde een “hospice” opgetrokken, die tegelijkertijd dienst deed als ziekenhuis en als klooster voor de zusters Augustinessen, die voor de verzorging van de zieken instonden. Behoudens een korte onderbreking ten tijde van de Franse Revolutie bleven ze dit doen tot het begin van de jaren 1980. Het ziekenhuis was inmiddels omgevormd tot een rust- en verzorgingstehuis. Na het vertrek van de zusters werd het rusthuis overgenomen door de plaatselijke overheid.

Pronkstuk van het klooster was deze laatgotische kapel, opgericht in het begin van de 17de eeuw, die lange tijd een bedevaartsoord vormde voor de genezing van intestinale aandoeningen. Bij een brand begin jaren 2000 werd een deel van het klooster vernield, maar de kapel bleef gelukkig gespaard. De kapel bestaat in zijn huidige toestand uit twee delen: de originele kapel, opgetrokken in laatgotische stijl uit baksteen en blauwe hardsteen. Een aanbouw in neoklassieke stijl, die dateert van halverwege de 19de eeuw, vormde een fysieke verbinding tussen de bestaande kapel en het ziekenhuis, om de patiënten de kans te geven de erediensten vanaf het balkon bij te wonen. Aan de achterkant van de kapel, aan de linkerkant, ziet men nog steeds de oude refter, eveneens opgetrokken in baksteen en blauwe steen met een prachtige vintage gevel uit het begin van de 17de eeuw. 

 

De gehele site werd in 2006 opgenomen op de beschermlijst van het Waals erfgoed en wordt momenteel omgevormd tot een nieuw gemeenschapscentrum. De kapel, die in 2011 gedesacraliseerd werd, zal omgevormd worden tot een bibliotheek, met aandacht en respect voor het historische en architecturale karakter.

 

 

Dead End Church

Over deze parochiekerk is weinig informatie te vinden. Het ontwerp van de kerk is van de hand van architect Hermann Wielers. De eerste steen werd gelegd in 1901 en de kerk werd ingewijd in 1904. Tijdens de Tweede Wereldoorlog liep ze aanzienlijke schade op en waren grondige herstelwerken noodzakelijk. Dit gebeurde onder de auspiciën van architekt Günter Settnik. Het is niet duidelijk wanneer de kerk in onbruik raakte. Op een bepaald moment werden er herstelwerken aangevat, maar het is duidelijk dat deze werken reeds geruime tijd zijn stilgevallen.

 

 

Charlie’s Chapel

Deze eenbeukige, bakstenen kapel ter ere van Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Weeën werd gebouwd in 1883 in neogotische stijl. Ze bevindt zich op het kasteeldomein van Chateau Jumanji en fungeerde als buurtkapel en vertrekpunt van de wijkprocessie. Het kapelletje bevat een driezijdig koor met beschilderd houten altaar met polychroom beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Zeven Weeën. Achter het ijzeren afsluithek bevindt zich een schip met zitbankjes. Aan de wanden; witgeschilderde heiligenbeelden op barokke consoles met engelenfiguurtjes onder meer van de Heilige Jozef, Heilige Antonius en Heilige Margaretha. Hoewel het geklasseerd erfgoed is, verkeert het kapelletje in bijzonder lamentabele staat en zijn er ernstige scheuren in de muren en meerdere verzakkingen waarneembaar. Sinds de kapel werd opengebroken, is de toestand er alleen maar zienderogen op achteruit gegaan. Verscheidene beelden sneuvelden door vandalisme. In het kader van de renovatiewerken aan het kasteeltje, werd ook de kapel kort na dit bezoek weer grondig dichtgemaakt.

 

 

Blue Christ Church

Deze neogotische parochiekerk werd gebouwd in het begin van de jaren 1880. De bakstenen constructie werd opgericht onder de vorm van een kruisbasiliek (een kruiskerk die is opgezet als basiliek, hetgeen betekent dat het kerkgebouw zijbeuken heeft die lager zijn dan de middenbeuk en dat de middenbeuk boven de zijbeuken is voorzien van een rij vensters). Ook het interieur van de kerk was neogotisch en bevatte onder meer een 16de eeuws hardstenen doopvont in gotische stijl. Van de oorspronkelijke pracht en praal is vandaag nog maar weinig overgebleven. Pogingen om de kerk te restaureren draaiden op niets uit. In 2015 werden nog de orgelpijpen van het kostbare 16de eeuwse orgel afgezaagd om de verkopen als oud ijzer…

 

 

Byzantium

De economische expansie in de eerste helft van de 19de eeuw en in het bijzonder de aanleg van een nieuw spoorlijn, gaf aanleiding tot een spectaculaire bevolkingsaangroei in deze buurt. De parochiekapel, waar tot dan toe de erediensten voor deze parochie gehouden werden, werd al snel te klein voor de 18.000 zielen tellende parochie. Er was nood aan een nieuwe, ruime kerk. De toenmalige stadsarchitect tekende de plannen, maar na onenigheid over de stabiliteit werden ze onder vereenvoudigde vorm uitgevoerd door de bouwmeester. Halverwege de jaren 1850 gingen de werken van start. Dertien jaar later werd de kerk ingewijd, ook al was ze op dat ogenblik onafgewerkt en zou ze dat ook blijven. De toren die de kerk aan de westzijde moest bekronen, kwam er nooit.

De stijl van de kerk, de zogenaamde rundbogenstil, is eclectisch met een dominantie van romaanse en gotische elementen. De rondboogvensters hebben de romaanse vormentaal en de gotische maaswerkversiering. Baanbrekend in de kerkelijke architectuur is het gebruik van gietijzer voor de hoofdribben en de driepasbogen. De grootste innovatie hierin is de dakoverspanning met twee ijzeren Polonceauspanten, per travee. Dit kapspant is opgebouwd uit twee onderspannen driehoekige liggers, die verbonden zijn door een trekstaaf. Het interieur is eveneens overwegend neoromaans met neogotische versieringselementen. De monumentale muurschilderingen, die meer tijd in beslag namen dan de bouw van de kerk zelf, geven aan het geheel een oosters-Byzantijnse sfeer.

 

Alien Church

Het dorpje waarin deze bijzondere kerk zich bevindt, werd tijdens de Eerste Wereldoorlog volledig verwoest en zou in eerste instantie niet opnieuw opgebouwd worden. Dank zij de vasthoudendheid van de inwoners, die er een hechte gemeenschap vormden, kwamen de autoriteiten terug op deze beslissing en werd de wederopbouw van het dorpje alsnog mogelijk gemaakt. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het dorpje echter opnieuw getroffen door het noodlot… Toch werd ook deze keer werk gemaakt van de wederopbouw. De kerk werd ontworpen door architect MQ. Het gebouw werd volledig opgetrokken in gewapend beton en heeft geen zichtbare muren, maar lijkt te bestaan uit den dakconstructie die doorloopt tot op de grond. Zowat de hele constructie werd doorboord door vierkante openingen, die bekleed werden met glas-in-lood-ramen in groene en paarse tinten, hetgeen een bijzondere en kleurrijke lichtinval oplevert…

 

 

Chapelle de Bresillac

Chapelle de Bresillac is de kapel van een college, gebouwd in 1887 op de plek van het oorspronkelijke heiligdom, waar volgens de overlevering in augustus 470 op miraculeuze wijze een bron ontsprong om de dorst te lessen van de heilige Geneviève en haar compagnon Celine, die daar tijdens hun reis verpozing zochten. In 1177 werd er rondom de bron een priorij van kanunniken van Sint Augustinus gesticht, die in 1637 werd overgenomen door de Oratorianen, die er het college stichtten. De 19de eeuwse kapel heeft een langwerpig plan, afgesloten door een veelhoekig koor. Vooral de adembenemende glas-in-lood-ramen, die onder meer het wedervaren van de heilige Geneviève en de heilige Celine uitbeelden, springen onmiddellijk in het oog. De kapel zelf bevindt zich op het tweede niveau van het gebouw. Toen het college in 2012 de deuren sloot, raakte uiteraard ook de kapel in onbruik.

 


 

Eglise des Causes Désespérés

De “kerk van de wanhopige gevallen” is een bijzonder toepasselijk gekozen naam voor deze gedesaffecteerde kerk. Het voor deze kleine gemeenschap eens zo belangrijke gebouw bevindt zich in een wel zeer lamentabele toestand. Niet voor niets werd ze door de brandweer ontoegankelijk verklaard. Je hebt er het gevoel dat je op ieder gegeven moment wat willekeurige brokstukken op je hoofd zou kunnen krijgen. Al sinds 2010 gaan er geruchten dat ze zou gesloopt worden, maar medio 2018 staat ze er nog steeds te verkommeren. De kerk werd in Romaanse stijl gebouwd in 1921 voor de steeds toenemende mijnwerkerspopulatie, voornamelijk afkomstig uit Vlaanderen.

 


 

Church of Raven

Deze neoromaanse kerk werd ontworpen door een Gentse architect volgens een basilica-plan (hoog middenschip met lagere zijbeuken). Het middenschip heeft een opmerkelijk plat, met houten panelen beklede plafond. Eveneens typerend voor de (neo)romaanse bouwstijl is het koor dat uitmondt in een apsis met een cul-de-four (gewelf in de vorm van een halve koepel). De muren van het middenschip rusten op arcades die afwisselend rusten op sterke pilaren en kolommen met kapitelen. De toren is zijdelings ingeplant tegen de westelijke gevel. De groenige zandsteen van Dolhain legt mee de nadruk op de soberheid en het Romaanse karakter van dit heiligdom, gebouwd tussen 1906 en 1907.

Op een zondagochtend in augustus 2015 moest de brandweer in allerijl uitrukken omdat de hele klokkentoren in lichterlaaie stond. De brand bleek te zijn veroorzaakt door koperdieven, die bezig waren het koper in de bekabeling van de toren te stelen. De kerk stond op dat ogenblik al enkele jaren leeg. Door de ontoegankelijkheid van de toren duurde het verscheidene uren voor de brandweer de vlammen meester was. De schade was aanzienlijk. Aangezien de kerk geen beschermd karakter heeft, lijkt het quasi onvermijdelijk dat ze in de nabije toekomst volledig zal gesloopt worden…

 


 

Salve Mater Convent

Bij mijn eerste bezoek aan deze voormalige neuro-psychiatrische kliniek Salve Mater, was er slechts één paviljoen toegankelijk. Het neotraditionele hoofdgebouw en de neogotische kapel kwamen recent echter leeg te staan. Het uit rode baksteen opgetrokken hoofdgebouw omvatte oorspronkelijk de administratie en het klooster van de zusters en omvatte verschillende vleugels. In de as van de hoofdingang bevindt zich de kapel van de instelling. Zowel het klooster als de kapel werden zo goed als volledig leeggehaald, allicht met het oog op de renovatie van het geheel. In de kapel is nog de oorspronkelijke biechtstoel te vinden en achter de kapel is de autopsietafel in het mortuarium blijven staan. Desondanks was het al bij al toch nog een leuk bezoek, dat enkele leuke foto’s opleverde.

 


 

Madonna di Pasqua

Deze opmerkelijke kapel in neogotiek behoorde oorspronkelijk bij een weeshuis en ouderlingentehuis dat werd opgericht omstreeks 1840. De gebouwen werden 15 jaar later uitgebreid en aangevuld met de kapel. Later zou het geheel nog verder uitgebreid worden tot een volwaardig ziekenhuis. Het oudste gedeelte van het oorspronkelijke weeshuis werd inmiddels gesloopt, maar de zuidelijke vleugel, met de eraan vast gebouwde kapel zijn sinds 1985 beschermd als monument en werden ook al deels gerestaureerd. Door de verhuis van de ziekenhuisactiviteiten kwam de hele site leeg te staan. Jammer genoeg duurde het niet lang voor vandalen hun weg naar de kapel vonden. Ik bezocht de kapel twee keer met een tussenperiode van slechts twee weken en zelfs op die korte tijd waren de vele vernielingen opvallend…

 


 

Church of a Thousand Arches

Deze neogotische kerk, gebouwd in 1876 werd in december 2012 op bevel van de burgemeester gesloten omwille van instortingsgevaar. De kerk was al sinds geruime tijd in verval, maar signalen hierover aan de lokale overheid vielen telkens in dovemans oren… Toen begin december het plafond van een zijbeuk van de kerk instortte en het gevaar voor bezoekers van de kerk imminent werd, had de burgemeester geen andere keuze dan de kerk te verzegelen. Ondertussen was er ook al een van de gewelfbogen gekraakt. Deze werd inmiddels gestut. Vijf jaar later is er nog steeds geen zich op broodnodige herstellingswerken. Klaarblijkelijk ontbreekt het de lokale overheid aan de nodige middelen om deze te laten uitvoeren.

 


 

Ecole de Vent

Deze monumentale kapel, die oorspronkelijk deel uitmaakte van het voormalig slotklooster van de Zusters Theresianen (Karmelietessen), werd opgericht tussen 1851 en 1854 naar een ontwerp van een Gentse architect. Toen de zusters in 1968 te gering in aantal waren geworden, verlieten zij het klooster, dat vervolgens in gebruik werd genomen als basisschool. De kapel is een éénbeukige ruimte, uitlopend op een vierkant koor onder tentdak. Vooral het prachtige en gedetailleerd uitgewerkte koepelgewelf hiervan springt in het oog, net zoals de rijke barokke stucdecoratie en het imposante altaar. Nadat het complex zijn functie als basisschool stopzette, stond het geheel lange tijd leeg. Sinds kort heeft de kapel een nieuwe functie gekregen en wordt ze gebruikt voor concerten georganiseerd door het plaatselijke jeugdhuis, dat ook een onderkomen vond in de leegstaande ruimten van de voormalige school.

 


 

Chateau des Muscles

De geschiedenis van dit grotendeels in neo-traditionele stijl opgetrokken kasteel gaat terug tot de 13de eeuw. Het domein, dat voornamelijk als buitenverblijf gebruikt werd, was achtereenvolgens eigendom van verschillende adellijke families, waaronder de familie de Ligne, die er tot laat in de 15de eeuw eigenaar van was. Halverwege de 19de eeuw kocht de religieuze orde der Bernardines het kasteel en vormde het om tot een klooster en pensionaat door er vleugels aan te laten bouwen die dienst moesten doen als klaslokalen en kloostervertrekken. De zusters zijn ook verantwoordelijk voor de aanbouw van de imposante neogotische kapel, die opgericht werd in 1901-1902. Na het vertrek van de kloosterzusters werd he complex in de jaren 1960 verkocht aan een commercieel bedrijf, dat er tot vandaag nog steeds eigenaar van is… Door de talrijke aanbouwen in de loop der tijd is het geheel uitgegroeid tot een gigantisch complex, dat vreemd genoeg – buiten enkele fraaie ruimten, zoals de gekende balzaal met kroonluchter – niet echt veel te bieden had.

 

 

Cliffhanger Church

Cliffhanger Church werd tussen 1911 en 1939 gebouwd. De plannen voor deze kerk in laat neogotische stijl zijn van de hand van Pierre Langerock. Tussen 1911 en 1924 werd de eerste fase afgewerkt. Deze omvatte het schip van de kerk en de basis van de toren. Vanaf 1925 begon de tweede fase, die het transept, het koor en de torenspits omvatte. In 1939 geraakt de kerk eindelijk helemaal af en omvat dan een toren van 85 meter, een dwarsschip van 39 meter en een koorruimte, wat de totale lengte van het kerkschip op 71 meter brengt. De gebruikte materialen zijn Belgisch, meer bepaald stenen van de Gileppe en bakstenen uit Zandvoorde. Dichtbij de ingang met de doopvonten vindt men een opmerkelijk wijwatervat . In de kerk zijn een uit steen gehouwen kruisgang en enkele interessante schilderijen te zien. Sinds 2008 wordt de toegang tot de hoofdvleugel verboden door een besluit van de burgemeester. Op elk moment kunnen er immers stenen naar beneden vallen. Momenteel wordt alleen de crypte nog gebruikt voor de eredienst. De renovatie zou 4,8 miljoen euro kosten. Er werd daarom beslist om de kerk te ontwijden en particulier te verkopen. Een projectontwikkelaar kocht de kerk en maakt momenteel plannen om ze om te bouwen tot appartementen op de verdiepingen en ruimten met handelsfunctie of sociaal nut op het gelijkvloers. De werken zouden ten vroegste vanaf 2018 van start gaan…

 

 

Chapelle des Mineurs

Deze kapel werd opgericht tussen 1936 en 1937 in de toen populaire art deco-stijl. De aandacht wordt meteen getrokken door het imposante glas-in-lood-raam boven de inkompartij, waar de architect gespeeld heeft met de principes van de Reuleaux driehoek (een driehoek met enigszins gebolde zijden). Dit thema wordt doorgetrokken doorheen de volledige kapel, zowel binnen als buiten. De hele kapel is vrijwel perfect symmetrisch.

Het gebouwtje is vooralsnog goed bewaard gebleven en heeft weten te ontkomen aan dieven en vandalen. Jammer genoeg ontsnapte het niet aan de twijfelachtige decoratiesmaak van de brave gelovigen die het kapelletje frequenteerden en die het prachtige bouwwerkje volstouwden met allerlei kitscherige snuisterijtjes om hun devotie te onderstrepen. Niettemin een bezoekje meer dan waard!

 

 

Church of Decay

Deze kerk, waarvan de middeleeuwse toren dateert van de 12de eeuw, werd in 1972 beschermd als monument. In 1983 werd het later aangebouwde deel van de kerk fundamenteel beschadigd door een aardbeving. Het duurde nog enkele jaren vooraleer de gevolgen van die beschadiging volledig duidelijk werden. Vanwege het mogelijk instortingsgevaar werd de kerk in 1990 buiten gebruik gesteld. Het monument staat sindsdien al ruim 25 jaar te verkommeren. De afbraak dringt zich op, maar werd pas mogelijk na het declasseringsbesluit van 29 juni 2015. Aangezien er nog steeds geen eensgezindheid bestaat tussen de kerkfabriek, die eigenaar is van het gebouw en de grond, en op dezelfde plaats een nieuw gebouw voor de eredienst wil zien verschijnen, en de gemeente, die op die plaats liever een parkje wil aanleggen rondom de te bewaren 12de eeuwse toren, is er tot op vandaag nog steeds geen actie ondernomen…

De toegang tot deze kerk was bepaald niet makkelijk… Voor mensen die wat worstelen met hoogtevrees (zoals ondergetekende) was het een hele uitdaging. De klim langs de buitenzijde tot aan het open raam viel nog wel mee; de afdaling van 4 meter langs de binnenkant via een geïmproviseerde ladder was best even slikken! Maar kijk: het was wel weer de moeite waard!

 

 

Sint-Jozefsheim

Hoewel de gronden al sinds de 14de eeuw toebehoorden aan de Franciscaner monniken, werd de site pas ontwikkeld vanaf 1909. De kerk en het aanpalende administratiegebouw van het Sint-Jozefsheim Waldniel werden gebouwd in slechts 2 jaar tijd. Het schoolgebouw en 2 andere blokken werden voltooid in 1913. De Franciscaner monniken, die de zorg op zich namen van 600 mannelijke patiënten, de meesten mentaal gehandicapten, bleven er actief tot 1937. Aan de vooravond van WOII werd het tot dan zelfbedruipende klooster door toedoen van de nazi’s tot bankroet gedreven. De laatste monniken verlieten het klooster op 23 mei 1937.

De site werd vervolgens overgenomen door de toenmalige Pruisische Rijnprovincie om kort erna in het donkerste deel van haar geschiedenis terecht te komen, toen de nazi’s er het “Waldniel Institute” vestigden en er onder het “nationaal-socialistisch euthanasieprogramma” meer dan 500 mensen, waaronder 30 kinderen, de dood vonden.

In 1952 werden de gebouwen gehuurd door de geallieerden, met de bedoeling er een militair hospitaal onder te brengen. Later werd het een school, waar op het hoogtepunt 6.000 leerlingen school liepen. De school kreeg de bijnaam “Colditz” omwille van de gotisch uitziende gebouwen.

 

 

Scroll Up