glas-in-lood

Byzantium

De economische expansie in de eerste helft van de 19de eeuw en in het bijzonder de aanleg van een nieuw spoorlijn, gaf aanleiding tot een spectaculaire bevolkingsaangroei in deze buurt. De parochiekapel, waar tot dan toe de erediensten voor deze parochie gehouden werden, werd al snel te klein voor de 18.000 zielen tellende parochie. Er was nood aan een nieuwe, ruime kerk. De toenmalige stadsarchitect tekende de plannen, maar na onenigheid over de stabiliteit werden ze onder vereenvoudigde vorm uitgevoerd door de bouwmeester. Halverwege de jaren 1850 gingen de werken van start. Dertien jaar later werd de kerk ingewijd, ook al was ze op dat ogenblik onafgewerkt en zou ze dat ook blijven. De toren die de kerk aan de westzijde moest bekronen, kwam er nooit. 

De stijl van de kerk, de zogenaamde rundbogenstil, is eclectisch met een dominantie van romaanse en gotische elementen. De rondboogvensters hebben de romaanse vormentaal en de gotische maaswerkversiering. Baanbrekend in de kerkelijke architectuur is het gebruik van gietijzer voor de hoofdribben en de driepasbogen. De grootste innovatie hierin is de dakoverspanning met twee ijzeren Polonceauspanten, per travee. Dit kapspant is opgebouwd uit twee onderspannen driehoekige liggers, die verbonden zijn door een trekstaaf. Het interieur is eveneens overwegend neoromaans met neogotische versieringselementen. De monumentale muurschilderingen, die meer tijd in beslag namen dan de bouw van de kerk zelf, geven aan het geheel een oosters-Byzantijnse sfeer.

 

Eglise des Causes Désespérés

De “kerk van de wanhopige gevallen” is een bijzonder toepasselijk gekozen naam voor deze gedesaffecteerde kerk. Het voor deze kleine gemeenschap eens zo belangrijke gebouw bevindt zich in een wel zeer lamentabele toestand. Niet voor niets werd ze door de brandweer ontoegankelijk verklaard. Je hebt er het gevoel dat je op ieder gegeven moment wat willekeurige brokstukken op je hoofd zou kunnen krijgen. Al sinds 2010 gaan er geruchten dat ze zou gesloopt worden, maar medio 2018 staat ze er nog steeds te verkommeren. De kerk werd in Romaanse stijl gebouwd in 1921 voor de steeds toenemende mijnwerkerspopulatie, voornamelijk afkomstig uit Vlaanderen.

 

 

Green World

Deze grote boerderij is een van de bouwwerken in een park rond een kasteel, en omvat onder meer het huis van de conciërge. Het bevindt zich in het kasteeldomein, ten noordoosten van het kasteel. De boerderij bestaat uit verankerde bakstenen gebouwen onder zadeldaken (decoratieve rode en zwarte Vlaamse tegels), opgesteld rondom een ​​binnenplaats. De boerderij dateert grotendeels van het vierde kwart van de 19e eeuw. De zuidvleugel wordt gevormd door een prachtige serre en volière, nu overwoekerd door onkruid, wat aanleiding gaf tot het pseudoniem ‘Green World’. De kapel die werd toegevoegd aan de noordvleugel is veel recenter.

De laatste foto is een binnenaanzicht van de afzonderlijke kapel in het bos ten zuiden van de boerderij. Dit was oorspronkelijk de ijskelder. Het gebouwtje dateert eveneens van het vierde kwart van de 19e eeuw en werd begin jaren negentig opgericht als boskapel. Het achthoekige paviljoen van baksteen en knoestig hout staat op een sokkel van lokale ijzerzandsteen. Het bepleisterde interieur bevat gerecycleerde neogotische hoogreliëfs van een West-Vlaamse abdij. De glas-in-loodramen werden gerecupereerd uit een niet-gespecificeerde afgebroken Waalse kerk.

 

 

Church of Raven

Deze neoromaanse kerk werd ontworpen door een Gentse architect volgens een basilica-plan (hoog middenschip met lagere zijbeuken). Het middenschip heeft een opmerkelijk plat, met houten panelen beklede plafond. Eveneens typerend voor de (neo)romaanse bouwstijl is het koor dat uitmondt in een apsis met een cul-de-four (gewelf in de vorm van een halve koepel). De muren van het middenschip rusten op arcades die afwisselend rusten op sterke pilaren en kolommen met kapitelen. De toren is zijdelings ingeplant tegen de westelijke gevel. De groenige zandsteen van Dolhain legt mee de nadruk op de soberheid en het Romaanse karakter van dit heiligdom, gebouwd tussen 1906 en 1907.

Op een zondagochtend in augustus 2015 moest de brandweer in allerijl uitrukken omdat de hele klokkentoren in lichterlaaie stond. De brand bleek te zijn veroorzaakt door koperdieven, die bezig waren het koper in de bekabeling van de toren te stelen. De kerk stond op dat ogenblik al enkele jaren leeg. Door de ontoegankelijkheid van de toren duurde het verscheidene uren voor de brandweer de vlammen meester was. De schade was aanzienlijk. Aangezien de kerk geen beschermd karakter heeft, lijkt het quasi onvermijdelijk dat ze in de nabije toekomst volledig zal gesloopt worden…

 

 

Madonna di Pasqua

Deze opmerkelijke kapel in neogotiek behoorde oorspronkelijk bij een weeshuis en ouderlingentehuis dat werd opgericht omstreeks 1840. De gebouwen werden 15 jaar later uitgebreid en aangevuld met de kapel. Later zou het geheel nog verder uitgebreid worden tot een volwaardig ziekenhuis. Het oudste gedeelte van het oorspronkelijke weeshuis werd inmiddels gesloopt, maar de zuidelijke vleugel, met de eraan vast gebouwde kapel zijn sinds 1985 beschermd als monument en werden ook al deels gerestaureerd. Door de verhuis van de ziekenhuisactiviteiten kwam de hele site leeg te staan. Jammer genoeg duurde het niet lang voor vandalen hun weg naar de kapel vonden. Ik bezocht de kapel twee keer met een tussenperiode van slechts twee weken en zelfs op die korte tijd waren de vele vernielingen opvallend…

 

 

Church of a Thousand Arches

Deze neogotische kerk, gebouwd in 1876 werd in december 2012 op bevel van de burgemeester gesloten omwille van instortingsgevaar. De kerk was al sinds geruime tijd in verval, maar signalen hierover aan de lokale overheid vielen telkens in dovemans oren… Toen begin december het plafond van een zijbeuk van de kerk instortte en het gevaar voor bezoekers van de kerk imminent werd, had de burgemeester geen andere keuze dan de kerk te verzegelen. Ondertussen was er ook al een van de gewelfbogen gekraakt. Deze werd inmiddels gestut. Vijf jaar later is er nog steeds geen zich op broodnodige herstellingswerken. Klaarblijkelijk ontbreekt het de lokale overheid aan de nodige middelen om deze te laten uitvoeren.

 


Cliffhanger Church

Cliffhanger Church werd tussen 1911 en 1939 gebouwd. De plannen voor deze kerk in laat neogotische stijl zijn van de hand van Pierre Langerock. Tussen 1911 en 1924 werd de eerste fase afgewerkt. Deze omvatte het schip van de kerk en de basis van de toren. Vanaf 1925 begon de tweede fase, die het transept, het koor en de torenspits omvatte. In 1939 geraakt de kerk eindelijk helemaal af en omvat dan een toren van 85 meter, een dwarsschip van 39 meter en een koorruimte, wat de totale lengte van het kerkschip op 71 meter brengt. De gebruikte materialen zijn Belgisch, meer bepaald stenen van de Gileppe en bakstenen uit Zandvoorde. Dichtbij de ingang met de doopvonten vindt men een opmerkelijk wijwatervat . In de kerk zijn een uit steen gehouwen kruisgang en enkele interessante schilderijen te zien. Sinds 2008 wordt de toegang tot de hoofdvleugel verboden door een besluit van de burgemeester. Op elk moment kunnen er immers stenen naar beneden vallen. Momenteel wordt alleen de crypte nog gebruikt voor de eredienst. De renovatie zou 4,8 miljoen euro kosten. Er werd daarom beslist om de kerk te ontwijden en particulier te verkopen. Een projectontwikkelaar kocht de kerk en maakt momenteel plannen om ze om te bouwen tot appartementen op de verdiepingen en ruimten met handelsfunctie of sociaal nut op het gelijkvloers. De werken zouden ten vroegste vanaf 2018 van start gaan…

 

 

Chapel des Mineurs

Deze kapel werd opgericht tussen 1936 en 1937 in de toen populaire art deco-stijl. De aandacht wordt meteen getrokken door het imposante glas-in-lood-raam boven de inkompartij, waar de architect gespeeld heeft met de principes van de Reuleaux driehoek (een driehoek met enigszins gebolde zijden). Dit thema wordt doorgetrokken doorheen de volledige kapel, zowel binnen als buiten. De hele kapel is vrijwel perfect symmetrisch.

Het gebouwtje is vooralsnog goed bewaard gebleven en heeft weten te ontkomen aan dieven en vandalen. Jammer genoeg ontsnapte het niet aan de twijfelachtige decoratiesmaak van de brave gelovigen die het kapelletje frequenteerden en die het prachtige bouwwerkje volstouwden met allerlei kitscherige snuisterijtjes om hun devotie te onderstrepen. Niettemin een bezoekje meer dan waard!

 

 

Villa Klodderkes

Dit gebouw was oorspronkelijk eigendom van een nabijgelegen textielbedrijf. Het werd gebruikt als administratieve zetel van het bedrijf. De naam “Villa Klodderkes” is een beetje een misleidende naam. In de eerste plaats omdat het niet om een villa gaat, maar om een herenhuis. “Klodderkes” zou dan weer afgeleid zijn van het “klodden”, een term uit de vlasroterij, waarbij het klodden een stap was in het proces om de vlasvezels af te scheiden van de grondstof. Later zou het gebouw nog een tijd lang dienst doen als dokterspraktijk en –woning. De laatste functie ervan, samen met het aanpalende gebouw, was die van politiekantoor. Het onthaal en de cellen van het politiekantoor zijn nog steeds aanwezig. Sinds het gebouw in onbruik raakte, was het verschillende keren de set voor films en televisieseries. Het herenhuis is vooral gekend omwille van de majestueuze inkomhal met marmeren trappen en de glas-in-lood-ramen. Het gebouw is nog steeds eigendom van het gemeentebestuur, maar zal eerstdaags te koop aangeboden worden op de private markt. De kans is reëel dat het in dat geval gesloopt wordt om plaats te ruimen voor appartementen.

 

 

Villa Heil

Over de geschiedenis van deze villa valt er jammer genoeg weinig of niets te achterhalen. Het is een typische herenvilla uit de jaren 1950, die ooit de familiezetel en maatschappelijke zetel was van een gegoede notaris. De volledig verloederde villa herbergde tot op het laatste moment nog tal van persoonlijke spullen van het gezin en in de kelders was zelfs nog een groot deel van het archief van de notaris te vinden, zij het dan compleet doordrongen van vocht en schimmel. De villa is echter vooral bekend omwille van de traphal met de schitterende glas-in-lood partij. In april 2017 werd het gebouw gesloopt omdat het plaats moest maken voor een supermarkt…

 

 

Manor of the Christ

Deze pastorie werd gebouwd in de tweede helft van de 18e eeuw. Het bijhorende neoclassicistische poortgebouw en het koetshuis dateren van omstreeks 1800. De pastorie werd in 1975 beschermd als monument. Het gebouw maakt het voorwerp uit van een bittere discussie omtrent eigendomsrechten tussen de lokale autoriteit en het kerkbestuur. De hoognodige restauratie van het pand loopt hierdoor al jarenlang vertraging op, waardoor de algemene toestand van kwaad naar erger gaat. De woning werd inmiddels onbewoonbaar verklaard. Stukken van de kroonlijst zijn al ingestort door waterschade. Ook in het poortgebouw is er zichtbare schade. Een verzakking in de vloer veroorzaakt scheuren en barsten in het gebouw.

Deze eerste eigen was geen makkelijke: er kwamen behoorlijk halsbrekende toeren aan te pas om het gebouw binnen te raken zonder enige schade aan te richten… Het gebouw was vrijwel leeg, op een oud rommelig kantoortje na. Er waren wel twee prachtige glas-in-lood-ramen, eentje boven de voordeur en eentje halverwege de trap, die het bezoek de moeite waard maakten. En er was de christusbuste op de vensterbank die de inspiratie vormde voor de urbexnaam ‘Manor of the Christ’.

 

 

 

 

Villa Steen

De prachtige modernistische Villa Steen, die in de buurt ook bekend staat als de ‘gele villa’ werd in 1940 gebouwd werd door een familie van steenhouwers. De steenkapperij werd uitgebaat in het huis naast Villa Steen en op de achterliggende gronden. Villa Steen lijkt wel een visitekaartje voor de steenkapperij. Van zodra je een voet binnenzet in de inkomhal, wordt je overweldigd door de onmiskenbare aanwezigheid van marmer. Marmeren vloeren, lambrisering en trappen. De luxe wordt extra benadrukt door de alom tegenwoordige glas-in-lood ramen. Eind mei 2016 werd het goed, bestaande uit de twee woningen en de achterliggende gronden, openbaar verkocht. Onder liefhebbers bestaat de vrees dat de villa zal gesloopt worden om plaats te ruimen voor een nieuwbouwproject…

 

 

Scroll Up